Nico van Duijn

Dit is de laatste column in deze krant de Almare die ophoudt te bestaan. Over afscheid dus,  groot afscheid en klein afscheid. Afscheid na een gesprek, onderhandeling of aanraking. Elke dag neem ik 35 keer per dag afscheid van mensen. Tweejarigen geef je geen hand. Daar zwaai je naar met "Dag, lieverd!". Vierjarigen geven jou de verkeerde hand als ze rechts hun knuffel vasthouden. "Doe maar de andere hand", zeg ik pedagogisch. Dat moet je weer niet bij een zesjarige doen, want dat vat moeder op als een verwijt, aan haar opvoedkunde. Bij 12-jarigen negeer ik de ouder. Dan krijgt de jongeman de volle aandacht. Want een 12-jarige is een groot mens; wankel, maar groot. De 14-jarigen moet je intensief spreken en afscheid nemen met "Sterkte de komende jaren" Want die zie je pas weer terug als ze misschien een kind hebben, of al schulden.

Krakers willen niet zo genoemd worden. Het klinkt zo grof, vinden ze. Manueel therapeuten heten ze. Dit zijn gespecialiseerde fysiotherapeuten. Dit beroep moeten we onderscheiden van chiropractor, osteopaten, orthomanuelen en craniosacralen. Manueel therapeuten manipuleren wervels. Mobiliseren noemen ze het ook wel, om het allemaal niet zo agressief te laten klinken. Ik verwijs graag naar manueel therapeuten omdat ze soms juist niet manipuleren. Daar hou ik van: eigenwijze professionals die hun eigen plan trekken; die verder kijken dan de wervel scheef staat. Die hun handen thuis houden als een mens slappe spieren heeft, vele andere pijnen, ingewikkelde psychologie of complete uitputting. Zij hebben ook de zelfkraak methode uitgevonden (MacKensey). Ze hoeven namelijk niet zo nodig. Na een paar keer stoppen ze als het niet helpt. Of ze stoppen na een paar keer omdat de klachten over zijn. Dat lijkt me logisch.

In de gehandicaptenzorg hebben we ook last van opgelegde kwaliteitsprojecten. Kwaliteit is een veelkoppig monster. Als je denkt dat je het te pakken hebt, duikt er weer een andere vorm op. Ik schreef al eens over de kwaliteit zoals het Zorgkantoor deze ziet: kwaliteit kun je meten en als je het niet kunt meten is het geen kwaliteit. Ook een mening. Maar we kennen ook de kwaliteit van het “handboek kwaliteit”. Dat is kwaliteit die je kunt afvinken.

Hij had een chronisch dagelijks spanningshoofd, zonder pijn. Ik heb er een diagnose voor uit moeten vinden, want "spanningshoofd" bestaat niet, spanningshoofdpijn wel. Dat van die spanning is overigens raar,  want meestal heeft de chronisch dagelijkse vorm niets met stress te maken, noch met spierspanning, wetenschappelijk aangetoond. Bij hem wel met het laatste. Alle spieren zaten strak om zijn hoofd, zonder stress. Dat gaf een drukkend, vermoeid wattengevoel, geen pijn. Dat beheerste al jaren zijn leven. Vele therapeuten had hij er voor bezocht. Voor de rest was het hetzelfde als spanningshoofdpijn. 

Een hoofdpijnpatiënt mailde "Veel mensen in mijn omgeving verbazen zich dat er geen MRI-scan wordt gemaakt". Ze had een chronisch dagelijkse hoofdpijn, ontstaan toen ze overspannen werd, maanden geleden. Wat eerst kwam en wat daarna, dat was niet duidelijk. Ze stopte op mijn verzoek met dagelijks pijnstiller gebruik en de hoofdpijn knapte op. Ze ging weer aan het werk. Na enige maanden kreeg ze weer meer hoofdpijn, ze kreeg weer overspanningklachten en ze ging weer de ziektewet in.

Algemene overgevoeligheid voor licht hoor je vaak van migraine mensen. De hypergevoeligheid voor schel licht tijdens de migraine aanval is een vast kenmerk bij veel migraine mensen, maar niet van allemaal. Licht als uitlokker voor een migraine aanval kan ook. Het lijkt erop dat bijzondere kleuren, soorten licht en flikkeringen een aanval kunnen uitlokken, maar ik denk dat dit zeldzaam is. Misschien is er nog een vierde relatie tussen licht en migraine. Oorzaak en gevolg kunnen namelijk ook omgekeerd zijn en dan helpt een gekleurde bril niet.

Elk pondje gaat door het mondje, zeggen ze. Ik vind dat te simpel. Waarom kan de één eten wat hij wil zonder dik te worden? Waarom wordt de ander dik van twee komkommers? Drie keer per week de sportschool of de hond uit laten in de voortuin,  voor sommigen maakt dat op de weegschaal niets uit. En waarom stopt het afvallen na en paar weken, met hetzelfde dieet? Het gaat dus om verschillen in stofwisseling. Ik bedoel de stofwisselingsverschillen die  dokters niet kunnen meten, maar die iedereen kent. Mensen verschillen in hoeveel eten ze nodig hebben, hoelang ze lopen op een boterham.

Per week 84 uur werken tijdens de opleiding tot arts (Canada) levert iets betere dokters op dan bij 48 uur (Nederland). Het verschil is klein. Beter is te zeggen dat 84 uur per week sneller volleerde dokters oplevert. Want uiteindelijk wordt je toch wel een bekwame dokter als je maar voldoende ervaring opbouwt. Wat is ietsje meer bekwaam?

 Bij scheiding wijst de rechter co-ouderschap over de kinderen toe. Wil je alleen het gezag over de kinderen, dan moet je procederen tegen je ex. Vroeger was dat andersom. Rechters dachten met co-ouderschap narigheid voor kinderen te voorkomen. Een begrijpelijke overweging. Jammer genoeg verplaatst de ruzie over de kinderen zich naar thuis. Dit stopt niet, omdat de gezamenlijke opvoeding niet stopt. Bij de oude regeling waarbij één de ouderlijke macht had doofde de strijd uit. Men werd milder door afstand en tijd. Co-ouderschap onderhoudt de strijd. Uitwassen zijn co-ouders die sam-sam doen, fifty-fifty. Jij het ene kind en ik het andere, net als de inboedel. Jij het bestek, ik de tuinstoelen. Nog erger

De regering verplicht ziektekostenverzekeringen te onderhandelen over elke cent. De commerciële jongens en meisjes van de verzekeraar onderhandelen daartoe met medicijnfabrikanten. Als resultaat kunnen medicijnen dan bijvoorbeeld 9,5 cent kosten in plaats van 10 cent, per 100 stuks. Innig tevreden over zoveel winst voor de samenleving mailt de verzekeraar alle apothekers dat ze voortaan medicijnen moeten betrekken van Farmacash, de bekende Oezbekistaanse groothandel. Daar ligt nog een oude voorraad Griekse medicijnen met de opdruk µαρκττερρενρ. De bijhorende Russische doordrukstrips zijn alleen met een klopboor open te breken. Target gehaald, bonus voor de onderhandelaars. Nu onze patiënten.

Ze heeft tien jaar hoofdpijn, vanaf haar 7^e. De laatste jaren heeft ze dagelijkse hoofdpijn, vier soorten: gewone hoofdpijn, migraine, nekhoofdpijn, en pijnstiller afhankelijke hoofdpijn. Verder reageert ze gemakkelijk met allerlei lichamelijke klachten. Ze valt vlot flauw, heeft duizelingen, rugpijn, moeheid en tintelingen in het been. Ze is een fysiek mens, dat is haar aard. Het vervelende is dat er geen systeem in zit. Zonder aanleidingen heeft ze lichamelijke klachten, talloze. Dat is lastig voor een dokter. Je weet dan niet meer wat klachten betekenen; meestal niets, soms veel. We beginnen met vier aanpakken tegelijk.

 ‘U heeft hoge bloeddruk, maar medicijnen hoeft niet, medisch gezien dan”. Wat is hier medisch aan? Wie bepaalt wie behandeld moet worden en wie niet? Wie bepaalt wat erg is, U of uw dokter? Misschien heeft u meer te vertellen dan u denkt. Hoge bloeddruk betekent een risico voor hartinfarcten en beroertes. Het lijkt op te hard autorijden zonder autogordel. Vaak gaat het goed, regelmatig gebeuren er ongelukken. De geleerden onder de dokters kunnen uitrekenen hoeveel mensen er dood aan gaan. Dat kun je rustig aan ze overlaten. Ook berekenen ze hoeveel mensen een duizeling van de hogebloeddrukmedicijnen krijgen, van het keukentrapje vallen en hun nek breken. Niets is zonder risico. Maar wat is een groot risico?

U kunt voor elke puist terecht bij de locale kinderarts, zo blijkt uit twee pagina’s advertentie in de Almere Vandaag. Er is een echte Puistenpolikliniek. Wat fantastisch is dit. Tot nu toe konden die arme kinderen nergens terecht met hun puist. Moeder wist er niets van, oudere zus is dom, oma snapt er niets van, de drogist kost geld, de huisarts is afwezig, de dermatoloog is verdwenen. Maar de schoonheidsspecialiste van de kinderkliniek weet er wel raad mee, medisch gesteund door de kinderarts die ook even naar dat puistje kijkt. Die kinderarts heeft al vele poli’s voor Ernstige Ziektes geopend. Gewone kinderdingen Enge Ziektes noemen helpt bedrijfsmatig enorm, zei de business consultant van de Kinderkliniek.

Dokters houden niet erg van onduidelijke behandelingen. Haptonomie zit in die hoek. “Is het effect wel bewezen?”, zeggen dokters dan. Ik ben wat minder streng. Ik doe zelf ook veel onbewezen geneeskunde met mijn adviezen en schouderklopjes. Haptonomie doet dat ook. Het lijkt me een stelsel van ontspanningstechnieken. Dat kan weinig kwaad, denk ik. Maar hoe het werkt? Ik heb geen idee. Er valt weinig aan uit te leggen, zo is me verteld. Ik moest dat ervaren. Daartoe moest ik op een bijscholingscursus over de haptonomische benadering van plassen en poepen op een skippy-bal gaan zitten en een mij onbekend bilspier loslaten of juist aanspannen. Ik had geen idee waar de juf het over had.

(zie reactie en commentaar, onderaan)

Er zijn kinderartsen die aan ouders ‘osteopathie in overweging geven, als de baby onrustig is’. Osteopathie is al eng. Als echte kinderartsen hier reclame voor gaan maken, dan wordt het helemaal eng. Even uitleggen wat osteopathie is. Osteopaten voelen iets wat anderen niet voelen: scheve schedeltjes, kromme babynekjes, verkleefde hersenvliezen en vastzittende levertjes. Osteopaten kennen als enigen de verbanden tussen al die scheefheid, ziektes en ongemak. Normale baby’s moeten ook oppassen, want die worden preventief behandeld, vanaf de geboorte. Osteopaten duwen alles op zijn plaats, heel zachtjes natuurlijk. Dit gebeurt zo subtiel dat ze vermoedelijk niets doen. Of ze kraken die babynekjes wel echt en dan gaat er een enkele keer een baby dood (TV-programma Zembla, zie Google).

Een man huist 20 jaar in een rolstoel. Hij komt overal, op eigen kracht, met zijn indrukwekkend gespierde armen. Nu hij 70 jaar is komt hij wat kracht tekort voor hellinkjes. Zou een goedkope elektrische hulpmotor in zijn rolstoel kunnen? Nee, het wordt een dure scootmobiel, want daarvoor heeft hij een indicatie . Zijn sportiviteit is hij kwijt, gemeenschapsgeld is verspild. Omdat hij er recht op heeft.

Een gehandicapte man krijgt een PersoonsGebonden Budget van €25.000, om zelf zorg in te kopen. Hij had voor de lol PGB aangekruist op een formulier. Dat leek hem wel hip,

Het neemt weer toe, de formulieren in de thuiszorg. Verantwoording afleggen, transparant vooral, daar gaat het om, zeker bij al die projecten. Het barst van de projecten. De wijkverpleging heeft het er maar druk mee. Recent zijn twee vragenlijsten toegevoegd aan het anderhalf kilo zware zorgdossier en het invullen van de indicatie in de computer. Samen 300 vragen extra af te vinken, over patiënt en Arbo-omstandigheden. Vraag 38: ‘Is Meneer Karelsen een man of een vrouw?’.  Vraag 123: ‘Kan het bovenlicht in de douche van de patiënt geopend worden door een wijkverpleegkundige van 1.70 m, gemeten zonder schoenen? Zo nee, leg patiënt voorzichtig op de grond en bel de Arbodienst, de vakbond en de brandweer’.

Wekkerhoofdpijn of slaaphoofdpijn is een zeldzame hoofdpijnsoort, uit de groep van de aanvals­gewijze neuralgieën. De term neuralgieën suggereert dat er veel over bekend is. Dat is niet zo. Het is deftige onwetendheid. Mensen met slaaphoofdpijn zijn 60-plussers, wat vaker vrouwen dan mannen, die op een vaste tijd in de nacht wakker worden van een stevige kloppende pijn overal in het hoofd.

Een enkele keer verslaap ik me. Raar is dat ik dan 1 minuut voordat het spreekuur begint wakker schrik. Gelukkig woon ik dicht bij de praktijk. Tien minuten later zit ik achter mijn bureau, gepoetst en geschoren. Ik heb de wekker dan niet gehoord, denk ik. Maar misschien is dat niet waar. Misschien ben ik vergeten te bedenken dat ik naar de wekker moet luisteren. Vroeger kon ik bij het inslapen denken ‘Wordt wakker als het kind huilt’. Dat sprong ik vlot uit bed als dat kind huilde. Maar een knetterend onweer diezelfde nacht kon me niet wakker krijgen. Vaak word ik 1 minuut voordat de wekker afgaat vanzelf wakker.